Korporativ kiber təhlükəsizlik investisiyalarının böyük hissəsi texniki sistemlərə sərf olunur — firewall, antivirus, endpoint protection. Lakin hücumların əksəriyyəti texnologiya zəifliyindən deyil, insan amilindən istifadə edir.
Phishing — yəni saxta email, mesaj və sayt vasitəsilə işçidən məlumat və ya giriş əldə etmə — Azərbaycan biznesi üçün ən çox yayılmış təhdiddir. Bu məqalədə həm texniki, həm davranış əsaslı müdafiə yanaşmalarını izah edirik.
Phishing necə işləyir
Klassik ssenari: işçi səhər emaillərini yoxlayır. "Banktan" gələn email görür — "Hesabınızda şübhəli fəaliyyət, dərhal yoxlayın". Linkə basır, sayt bankın saytına bənzəyir, login məlumatlarını daxil edir. Saxta saytda məlumatlar saxlanılır.
İşgüzar versiya daha incədir: "CEO-dan gələn" email maliyyə şöbəsindən təcili köçürmə tələb edir. Email ünvanı bir-iki hərlə dəyişdirilib (məsələn, "ceo@emsargroup.az" əvəzinə "ceo@emsergroup.az"). Maliyyəçi tələsir, yoxlamadan ödəyir.
Texniki müdafiə qatları
İlk qat — email gateway filtri. SPF, DKIM, DMARC standartları sahəyə göndərilən bütün emailləri yoxlayır, saxta göndərənləri bloklaya bilər.
İkinci qat — multi-factor authentication (MFA). Phishing yolu ilə şifrə oğurlansa belə, ikinci faktor (telefonda kod, autentifikator tətbiqi) hücumçunun girişini blok edir.
Üçüncü qat — endpoint protection. Phishing linkə basıldıqda, müasir EDR sistemləri saxta saytı tanıyır və bağlayır.
Davranış əsaslı müdafiə
Texnologiya 100% qoruya bilmir. İşçi təlimi vacibdir, lakin müntəzəm və praktik təlim. Birdəfəlik prezentasiya işləmir.
Effektiv yanaşma: rüblük phishing simulyasiyaları. Şirkətin İT komandası işçilərə kontrollü phishing emailləri göndərir. Linkə basanlar dərhal təlim modulu görür. Bu, refleks formasında öyrənmədir.
Davranış protokolu da vacibdir: maliyyə əməliyyatları üçün ikiyönlü təsdiq. Yəni email ilə tələb gəlsə, telefonla zəng vurulur. Bu sadə qayda CEO fraud hücumlarının böyük hissəsini bloklayır.
Phishing müdafiəsi texnologiya və mədəniyyətin birləşməsidir. EMSAR SOLUTIONS kiber təhlükəsizlik xidmətləri çərçivəsində şirkətinizin email infrastrukturunu auditdən keçirir, MFA tətbiqi, simulyasiya təlimləri və davranış protokolları təklif edir.